(placeholder)
comments powered by Disqus

Populatiebekostiging: ei van Columbus of Whisfull Thinking?

donderdag 1 maart 2012


Van de 4 financieringsmodellen die het Jan van Es - instituut gisteren presenteerd tijdens invitational 'de GEEF'  was de variant met een vorm van populatiebekostiging overduidelijk favoriet bij de deelnemers. Een duidelijke uitkomst, maar weten we met elkaar waar we dan JA! tegen zeggen?


De belangrijkste vraag is natuurlijk: hoe houden we de zorg betaalbaar, zonder afbreuk te doen aan de kwaliteit, toegankelijkheid en beschibaarheid daarvan? De urgentie van dit vraagstuk wordt steeds groter, nu de zorgkosten lijken te exploderen terwijl de economie stagneert en de overheid moet bezuinigen.


Het lijkt welhaast een duivels dilemma. Met het huidige abonnementstarief (een vaste beloning op basis van het aantal ingeschreven patiënten) houdt de overheid het volume onder controle, maar prikkelt zij de meeste zorgverleners niet om te innoveren en te ondernemen. Vrije prijzen (een variabele beloning op basis van prestaties) dan? Dat stimuleert ongetwijfeld de innovatie en het ondernemerschap in de zorg, maar zal waarschijnlijk ook leiden tot oncontroleerbare volumestijgingen. De vraag naar zorg is immers schier oneindig.


Wat nu te doen? Minister Schippers is bereid naar alternatieven te zoeken. Niet minder dan 5 verzoeken tot uitvoeringstoetsen gingen de afgelopen maanden richting NZa:

1.     uitvoeringstoets functie eerstelijns diagnostiek (mei 2011)

2.     uitvoeringstoets integrale bekostiging perinatale zorg (juni 2011)

3.     uitvoeringstoets basis GGZ (juli 2011)

4.     uitvoeringstoets bekostiging huisartsenzorg en integrale zorg (november 2011)

5.     uitvoeringstoets substitutie van tweede naar eerstelijn (februari 2012)


Daarnaast stuurde de minister de volgende aanwijzingen aan de NZa:

1.     aanwijzing nieuwe prestatiebeschrijvingen en vrije tarieven in extramurale farmaceutische zorg

        (mei 2011)

2.     aanwijzing compacte prestatielijst mondzorg (juli 2011)

3.     aanwijzing experiment vrije prijsvorming (juli 2011)


Verder verzocht de minister de NZa om opname van een praktijkkosten- en inkomensonderzoek huisartsenzorg in het werkplan 2012, stelde een evaluatiecommissie integrale bekostiging chronisch zieken in en vroeg ze de NZa om in haar jaarlijkse marktscan aandacht te hebben voor overstapbelemmeringen van patiënten.


Dat er iets gaat veranderen voor het (financiële) speelveld lijkt dus wel zeker.


Maar is populatiebekostiging dan hét antwoord op alle problemen? Ik waag het te betwijfelen. Ook gisteren bleek weer dat de neiging tot wishfull-thinking groot is. Dat is ook niet zo moeilijk, want de contouren van het populatiemodel zijn nog lang niet helder. En dus kan iedereen daarbij invullen wat voor hem of haar het beste uitkomt. De reacties in de zaal maakten duidelijk dat er (ondanks het enthousiasme) nog veel vragen bij dit model geplaatst worden.


Wat verstaan we nu precies onder ‘populatie’? En zijn die grenzen in de praktijk voldoende te trekken. DBC-financiering is in feite ook een vorm van populatie-financiering: je plakt een tarief op een (chronisch) ziektebeeld. Maar daar kun je niet alle zorg mee vangen. En lokt stapeling van DBC’s en dubbel declareren uit.


Verder schieten we er weinig mee op als de ‘financiële schotten’ tussen nulde, eerste en tweede lijn blijven bestaan. Dat verhinderd samenwerking over de grenzen van het eigen domein heen. Substitutie van zorg (een in potentie veelbelovende manier om kosten te besparen) wordt daardoor heel lastig om te realiseren.


En de patiënt, wat merkt die er eigenlijk van? Gaan de eigen bijdragen verder omhoog? Kan hij of zij straks nog zelf zijn of haar zorgverlener kiezen? Is de voorselectie die aanbieders van zorg onderling maken straks ook dat waar de patiënt behoefte aan heeft? Wat dat betreft kunnen we nog veel leren van de aanbestedingstrajecten in de thuiszorg.


Tenslotte lijkt het me geen sinecure om een populatiebudget te verdelen onder alle zorgaanbieders voor een populatie. Hoe gaan we dat coördineren? Welke spelregels hanteer je hierbij? Hoe voorkom je dat partijen elkaar een poot uitdraaien ten koste van de kwaliteit?


Als puntje bij het paaltje komt, zijn alle zorgverleners dan nog steeds zo enthousiast? Want verandering zal er, hoe dan ook, komen. En dat is best spannend.


Update (2 maart 2012):

CZ maakt bekend dat zij experimenteerruimte vraagt om een proef met regiobekostiging te doen. Zij hanteren daarbij een aantal interessante uitgangspunten:

-     de zorgvraag vormt het uitgangspunt;

-     besparingen t.o.v. het vastgestelde populatiebudget worden verdeeld tussen haar verzekerende en

      de zorgaanbieders (shared savings-principe);

-     het moet gaan om zowel AWBZ, WMO als ZvW-gelden (nulde, eerste en tweedelijns geld);

-     voorwaarde is dat de minister de regio vrijwaart van een macrokortingsmaatregel.

Deze invulling komt tegemoet aan een groot aantal vragen die hierboven vermeld zijn.


Link naar volledige artikel (pdf): website LVG


Update (6 maart 2012):

Een samenvatting en Youtube-filmpje van de bijeenkomst is vanaf heden te vinden op de website van het Jan van Es - Instituut. Het Jan van Es - Instituut kondigt een artikel aan over dit onderwerp in tijdschrift De Eerstelijns.